Wanneer is mijn huis gebouwd? Wie hebben hier gewoond? Wie waren de vorige eigenaren?
Zouden er foto's zijn van vroeger? Zo maar wat vragen die bij het betrekken van een
woning zouden kunnen rijzen. De Huizenbank van Museum Hoeksche Waard kan nu en in de
toekomst uitkomst bieden bij het doen van onderzoek naar de historie van uw woning.
Een gesprek met Museumvrijwilliger Rein van der Waal (hij kwam op het idee en leidt
dit omvangrijke project) en vrijwilliger Jan Paul van der Spek.
Waar komt het idee vandaan om een huizenbank op te zetten?
Het idee komt voort uit het aantal vragen dat we krijgen hier in de studiezaal van
het museum. Maar ook via mail. Vragen zoals 'Mijn grootvader is geboren op A133 in
Heinenoord, welk huis is dat?' en 'We zijn hier in de Voorstraat komen wonen, is er
iets bekend over de geschiedenis van het huis?'. En dan moeten we het antwoord
schuldig blijven, daar hebben we geen gegevens van.
In de toekomst gaan jullie voor hen zoeken in de database?
Nee, dat zou te veel tijd en mankracht kosten om het antwoord op te zoeken voor
aanvragers. We willen dat men zelf in onze database kan spitten om de gewenste
gegevens te achterhalen. Er is een begin gemaakt met het vullen van de database en
kan nu al online worden benaderd.
Meteen vanaf het begin kan men dus meekijken en zoeken?
Er staan nu ruim honderd huizen online, maar er komen er nog duizenden bij. Iedereen
die daar interesse in heeft kan al zoeken op een adres of een bepaald persoon. Want
ook persoonsgegevens komen erbij van de bewoners en hun partners. Ook mogelijke
beroepen willen we er bij vermelden.
Bewoners en eigenaren, dat levert behoorlijk wat zoekwerk op.
Zeker, neem bijvoorbeeld de vele arbeidershuisjes. Het ene jaar zat er de ene familie
in, het andere jaar weer een andere familie. Wat betreft de eigenaren heb je vanaf
circa 1830 een eenvoudige bronvermelding, want dat is het kadaster.
Maar hoe achterhaal je dan de bewoners?
Er bestaan veel lijsten en overzichten waar je gegevens uit kunt halen. Denk aan het
bevolkingsregister, woningkaarten van na
1900, schadelijsten uit de oorlog en van de watersnoodramp. Maar ook
verkiezingslijsten en ledenlijsten van het Groene Kruis. Allerlei overzichten die we
te pakken kunnen krijgen. Ik heb pas nog een lijst gescand uit 1959, van reünisten
van 400 jaar Oud-Beijerland. Bouwvergunningen, Hinderwetvergunningen, het zijn
allemaal bruikbare puzzelstukken.
Hoe kunnen geïnteresseerden zoeken in de Huizenbank? Via de website van het museum (museumhw.nl) kun je nu al online zoeken in diverse
databases, zoals de streekbibliotheek, dialecten, beeldbanken met foto's en
stamboomonderzoek. Op eenzelfde manier is daar nu de Huizenbank aan toegevoegd. Via
de keuze 'Documentatiecentrum' bovenaan kom je terecht bij alle zoekmogelijkheden.
En dan database zelf, wat is precies de bedoeling.
Welke gegevens komen er dan in van een huis?
We proberen een mooi en compleet beeld te achterhalen. De bijzonderheden van een
huis, een eventuele monumentale status. Uiteraard het bouwjaar, maar het begint met
een foto van de huidige woning. Het is daarbij belangrijk te vertellen dat we ons
beperken tot de periode van voor 1960. Dat heeft deels met de privacy te maken. Er
zijn ongetwijfeld personen die niet willen laten weten aan iedereen dat ze drie of
vier huizen in hun bezit hebben. Dat speelt zeker een belangrijke rol bij de keuze
voor dat jaartal.
En moderne huizen zijn qua historie ook wat minder interessant natuurlijk.
Zeker. Met alle rijtjeshuizen erbij zou het ook teveel worden. Voor de periode na
1960 zijn er vrij veel andere bronnen toegankelijk. Zonder onze database kan men dat
zelf wel uitzoeken.
En komen ook huizen die niet meer bestaan in de Huizenbank te staan?
Dat is wel de bedoeling. Als er nu huizen afgebroken worden die in de jaren vijftig
zijn gebouwd dan zouden we de gegevens kwijt zijn. Ook de huizen die verloren zijn
gegaan in de Tweede Wereldoorlog en tijdens de ramp van 1953 willen we wel vermelden.
Het lijkt me bij onderzoek lastig dat er niet altijd straatnamen zijn geweest.
Vroeger werd het woongebied opgedeeld in A en B-wijken, en bij enkele plaatsen ook
een C-wijk, met doorlopende nummers; binnen en buiten het dorp. Daarna kwamen de
straatnamen en huisnummers. Vervolgens werd er regelmatig een hernummering toegepast.
Een juiste adressering was vooral van belang voor gemeente en kadaster, voor de
bewoners maakte het weinig uit. En de postbode wist toch wel waar iedereen woonde.
Al met al een enorme klus om dit voor de gehele Hoeksche Waard uit te voeren.
Het is een enorme hoeveelheid werk, nog veel meer dan ik aanvankelijk dacht. Maar
gelukkig hoef ik niet alles alleen te doen.
Hoe ben je eigenlijk aan de huidige vrijwilligers gekomen?
Er zijn gericht personen benaderd om mee te doen. Wie is geïnteresseerd in lokale
geschiedenis? Gelukkig was er meteen enthousiasme. We hebben een bijeenkomst
georganiseerd, toegespitst op zoeken in het kadaster. Daarna is een tiental
vrijwilligers aan de slag gegaan; maar nog niet voor alle dorpen is iemand gevonden.
Eén van die vrijwilligers is Jan Paul. Wat zijn je ervaringen tot dusverre?
Ik woon al vijftig jaar in Oud-Beijerland, de geschiedenis daarvan boeit mij wel. De
meeste grote huizen en winkelpanden zijn wel vastgelegd door de Historische
Vereniging, in de Huizenbank verwijzen we daar dan ook naar. Het doel is om mensen te
informeren over het verleden, op welke wijze dan ook. Maar er is nog genoeg te doen
voor mij, zo'n 1200 huizen hier zijn nog nooit vastgelegd qua historische gegevens.
Ook de kennis over huizen en bewoners van dijken en polders buiten het dorp
ontbreekt. Tijdens het onderzoek voor de Huizenbank kwam ik allerlei vreemde steegjes
en slopjes tegen. Een Pillensteeg, het Overslop en een Zevenhuizensteegje
bijvoorbeeld. Die benamingen en locaties zijn tegenwoordig totaal onbekend. Voor het
onderzoek naar de huizen probeer ik de gegevens uit het kadaster en het
bevolkingsregister te combineren. Maar dat valt niet mee, bijvoorbeeld door
hernummeringen uit het verleden. Het is een fijne hobby; je moet wel een beetje van
puzzelen houden om dit allemaal uit te zoeken.
Voor welke dorpen zoeken jullie nog vrijwilligers?
We voeren ook nog wat gesprekken maar in ieder geval zoeken we nog vrijwilligers voor
Maasdam, Mijnsheerenland, Zuid-Beijerland en Nieuw-Beijerland.
Kunnen huizenbezitters ook gegevens laten toevoegen van hun huis?
Ja, graag zelfs. Neem contact met ons op wanneer u verhalen, documenten, gegevens of
foto's met ons wilt delen.
De bedoeling is dat er een compleet beeld ontstaat van een woning in deze Huizenbank.
Zeker, zo hebben we ook de mogelijkheid om kadastrale kaarten of andere kaarten op te
nemen. Ook PDF-bestanden van documenten, brieven, noem maar op. Dus voorlopig zijn we
hier nog wel even mee bezig.
Het wordt een langjarig project, enig idee wanneer het project wordt afgerond?
Compleet zullen we nooit worden; soms zullen we bij een zoekvraag ook doorverwijzen
naar de diverse historische verenigingen op ons eiland. We gaan de Huizenbank zo
volledig mogelijk vullen met interessante informatie, waar iedereen online van kan
genieten.
Jan Paul van der Spek (links) en Rein van der Waal.
Neem contact op met ons
Wanneer u wilt meewerken aan dit mooie project kunt u contact opnemen via het
mailadres
.
Ook kunt u gegevens aanleveren van uw huis
zodat deze informatie kan worden toegevoegd aan de Huizenbank. Een foto van de
huidige situatie en oude foto's van uw pand nemen wij graag op de Huizenbank.
